Día 13 da corentena

Paso os días 22 e 23 de marzo nese estado pastoso ao que da lugar a mestura de febre e da súa ausencia, adormentando e espertando en tramos de dúas ou tres horas, comendo o que pouco que me pide o corpo e convertendo a visita diaria á ducha no momento máis destacado do día. Chamo ao teléfono do coronavirus, conto os meus síntomas e fanme un diagnóstico exprés: "ten gripe, garde repouso e non salga de casa". A noite de onte esperto de madrugada cunha explosión de náuseas e gañas de vomitar que logo remiten e déixanme de volta no ciclo de períodos de sono e vixilia dos días anteriores. Hoxe vou mellor, escaso de forzas pero -afortunado de min- sentíndome querido e recibindo os mellores coidados do mundo. Nalgún momento de lucidez o luns vexo a última das pelis da saga "Resident Evil" (de 2016 xa!!!) e descubro que, no fondo de toda a trama Umbrella, había un grupo de multimillonarios que estaban crioxenizados á espera de que o T-virus acabara con todos os terrícolas para voltar logo sendo os escasos habitantes dun planeta limpo de pesados seres humanos sen pasta. Malia ser un filme horrible -que desperdicio de tempo e de cartos mimá- ver á Mila Jovovich mallar ao multimillonario líder responsable da idea deixoume bastante bo sabor de boca.


Onte, un pouco mellor en xeral, púxenme a ver a segunda temporada de Westworld dende a cama (descubrín que xa hai unha terceira! (emoticona de xesto concentrado con gota de sudor (tres veces))). De momento está a resultarme excesivamente grave debido ás súas irritantes pretensións transcendentais -ai eses diálogos- pero, ao tempo, abraiante tanto no nivel visual como na narración das miles de historias paralelas que se van bifurcando e confluíndo sobre o parque infinito que dá nome á serie. Ao igual que en Resident Evil, a responsabilidade de todo o mal que se desata é dos multimillonarios que queren ser inmortais. Penso que tantos avisos por parte da ficción audiovisual mainstream non deberían caer en saco roto: se esta franxa da humanidade está traballando -por activa ou por pasiva- en desfacerse da maioría do resto de nós teremos que facer algo canto antes!

------------
Onte pola tarde, nun dos meus escasos momentos de lucidez, comecei coa lectura de "Razones y personas", o libro de Derek Parfitt que merquei no Nadal e que levaba esperando meses para ler. En momentos como este láiome por non ter o nivel de inglés necesario para ler o libro na lingua orixinal e ter que contentarme coa súa versión en castelán (emoticona do tipo coa man cubríndolle a cara). Tomo notas ao tolo sabendo que nalgún momento a propia lectura acabará por absorberme e deixarei de lado o proceso de anotar por resultar demasiado interruptivo (existe esta palabra?) (o dicionario online da RAG é claro: non) (vaia, a min gústame)

 (e xa, que teño que poñerme con Westworld)

Día 9 da corentena

Esta noite durmín bastante mal (ao contrario que o resto das noites ata agora). Acalorado e con dores variados tomeime a temperatura varias veces entre as catro da mañá es as catro da tarde: 36.7, 36.9, 37.1, 37.4, 37.2, unha leve febrícula que deixoume coa dúbida: pillei o virus? e, se foi así, en que momento? Pasei o día nese estado intermedio entre o sono e un estar desperto tipo boxeador a piques de caer redondo. Sen comer pero bebendo auga cada pouco, preguntándome se esta especie de síntomas gripais -febrícula, dor de costas- apuntan a que o bicho está pasando polo meu corpo ou que. Por riba, dubido: chamarei ao teléfono no que se dá conta dos casos? A miña idea inicial era facelo inmediatamente pero a medida que fun atopándome mellor preferín deixalo á espera de como estea hoxe pola noite. Xunto a Cris fago un plan de confinamento na casa (bastante básico): eu quedo na habitación ata que se pase o período no cal un se pode dar por curado (14 días dende os primeiros síntomas) e ela no resto do piso. A dous metros de distancia excepto para comer algo (hoxe case nada, mañá veremos). Mirámonos con certa preocupación pero contemos a expresión desta. O feito de estar aquí diante refórzame na idea de que non estou moi mal.

----
(36.5, respiro aliviado á espera do que pase esta noite)

-----
Dando voltas na cama lembrei un par de párrafos de "Proust y los signos" de Deleuze que me levan perseguindo fai un tempo:

A equivocación da filosofía consiste en presupoñer en nós unha boa vontade do pensar, un desexo, un amor natural do verdadeiro. Por isto a filosofía só chega a verdades abstractas que non comprometen a ninguén e non transforman nada. As ideas formadas pola intelixencia pura só teñen unha verdade lóxica, unha verdade posible, cuxa elección é arbitraria.

[...]

A verdade nunca é o produto dunha boa vontade previa, senón o resultado dunha violencia no pensamento. [...] A verdade depende dun encontro con algo que nos obriga a pensar e a buscar o verdadeiro.

Cal é a verdade que sae ao noso encontro neste momento de confinamento no fogar, cal é esa violencia que nos vai obrigar a pensar e buscar o verdadeiro da situación? Miro ao meu arredor. Cando salgo ás oito a aplaudir á ventá saúdo a veciños que non sabía que existían. Falamos coa complicidade dos que van navegando nun barco que ameaza con afundirse. Isto é novo para todos nós. Nos xornais moita xente reclama un reforzo inmediato do público -como se iso fora posible despois de catro décadas de desfeita neoliberal-, unha reclamación de deixar atrás a lóxica do beneficio como única guía moral para o noso mundo. Como di Luis, a verdade desta situación é a invibilidade contemporánea da vida, reducida a parte dun proceso no cal a nosa subxectividade é irrelevante, e esa invibilidade simplemente pasou ao primeiro plano das nosas preocupacións agora que estamos, como case todo o engrenaxe, varados nos nosos pisos tratando de darlle sentido ao tempo. Dicía Slavoj Zizek que o carácter permanentemente acelerado do capitalismo parecía non admitir unha imaxe estática del. Porén, continuaba, a imaxe existe: o vertedoiro. O capitalismo en repouso é a acumulación de restos, de lixo, de sobras. Agora mesmo a maioría da poboación conformamos ese vertedoiro: somos como os entullos e os cascallos do sistema, intercambiables,  prescindibles, suprimibles no mecanismo de produción do mundo. E a violencia desta verdade é a que debería mover o noso pensamento e a nosa acción se tal cousa aínda é posible.

Día 8 da corentena

Onte o día voou de maneira inexplicable. As rutinas diarias estiráronse preguiceiramente: o almorzo demorouse, a ducha foi como unha visita ao balneario, facer a comida converteuse nun delicado proceso artesanal de resultados mediocres, a sesta, entre documentais de animais na 2 -son marabillosos, por certo, pena que so atenda durante quince minutos-, prolongouse perigosamente, abundaron as videochamadas a esgalla, as visitas ao tuiter fora de hora e houbo un exceso de atención ao whatsapp. A tele-ponte pareceuse bastante a unha ponte normal, moito movemento e pouca actividade. Non dimos feito nin as nosas series de exercicios habituais. Nos grupos de whatsapp baixou a circulación de idioteces variadas e algunhas conversa nun dos grupos do cole acadaron niveis inesperados de profundidade. Parece que a saturación de memes e vídeos comeza a deixar sitio a un tipo de comunicación máis centrada en saber dos outros que en obter o like instantáneo a partir das tonterías compartidas. O subidón de dopamina que produce saber que do outro lado alguén está a rir con algo que enviamos: non hai nada máis aditivo nin máis esgotador. Pero ao mellor pode que rematemos fartos de tanto chute e necesitados doutra clase de estímulos cerebrais, máis relacionados coas pausas longas, a atención prolongada e a concentración. Como dicía tan fermosamente Benjamin, "o aburrimento e o paxaro que incuba o ovo da creatividade". Sen paxaro non hai ovo.

Con todo, aconteceu algo importante: o streaming de Luis Montero na canle de youtube da Fundación Mallorca Literaria a partir do seu texto "La realidad supera a la (ciencia) ficción. Tres apuntes morales sobre la pandemia." A partir das teses do seu libro "Dejad que las máquinas vengan a mi" sobre o Principio de Humanidade Suficiente, analizou o estado no que nos atopamos instalados a conta da pandemia vírica. A destrución do suxeito como entidade política, a redefinición dos outros (os outros que son case-eu e cos que compartimos unha especie de intimidade colectiva fronte aos outros-radicais "os que están do outro lado do palo selfie"), o invivible da vida neste momento do capitalismo, a redución da existencia a mini-traballadores mini-consumidores devorados polo que el chama "a zona", as moreas de outros que nin sequera teñen acceso a tal zona na que aínda queda un resto de confort material, o mundo das consecuencias que crean as súas causas, a sociedade que virá convertida nun inmenso mercado sen lei unha vez que caia toda a estrutura social e política (como se ve na película "joker")... Mil e un temas para os que a pandemia do coronavirus serve como catalizador que separa as figuras do primeiro plano do telón de fondo. Quedei con dúas frases coas que resoei persoalmente: "[A propósito do que veña tras a pandemia:] vivimos entre el optimismo salvaje y la guerra civil global. A dónde iremos a parar?" e "Este alejamiento forzado hace que recuperemos la necesidad de acercarnos a los demás mediante la palabra: recuperarnos como entes que hablan en vez de como entes que ejecutan."

Rematado o streaming tiña gañas de darlle un abrazo. Escoitalo sempre estimula a miña necesidade de seguir pensando, de non conformarme co-que-hai, de esforzarme por tratar de entender aínda sabendo que navegamos nun océano de informacións contraditorias no que nos custa un mundo distinguir o relevante do innecesario. Lembreime dos catro días que pasamos con el en setembro. Que privilexio!

 Xa pola noite descargueime a primeira parte do videoxogo "Monument Valley" un prodixio estético que me tivo dúas horas enganchado como un parvo. Máis dopamina en trailers para o meu escacharrado lóbulo prefrontal (emoticonos de cara sudorosa). Metido na cama seguín lendo a novela "tan poca vida", libro brutal sobre a masculinidade terminal do século XXI. Tan poca vida. Exacto.

Día 6 da corentena

Contoume Cris despois da súa saída á compra que, onte pola tarde, parte da rapazada do edificio reuniuse para xogar ao fútbol no nivel menos tres do garaxe. Lonxe das miradas (e do contacto) dos adultos, producían un rebumbio feito de risas, berros e impactos de balón que subía polas rampas como un vehículo reloucando por rodar sen control. Mentres, fora, no parque infantil precintado pola policía municipal preto de casa, o silencio semellaba reverberar entre os columpios. O barullo, o DNI da rapazada, desprazado das zonas de xogos ao garaxe do edificio, fíxome lembrar outro barullo: o que acontece a diario no patio do colexio, ese que un ignora por ser parte habitual da paisaxe cotiá. Decateime de que con isto da corentena esa paisaxe que atraveso habitualmente absorto nos meus propios pensamentos cobraba perfís nítidos na miña memoria. Unha silueta ben definida, como o perfil dunha montaña ou o skyline da cidade. Un telón de fondo e un estado de ánimo ao tempo. Pregúntome que está a facer todos os días a rapazada que permanece concentrada no interior dos pisos da cidade, ese exército de pequenas baterías que non saben como dar saída ao seu exceso de enerxía.

Onte, o programa de actos apretouse bastante. Saímos a aplaudir ás oito da tarde, máis por saudar á veciñanza que por outra cousa. Saímos ás nove a machacar as cazolas para protestar polo novo escándalo económico no que está metida a monarquía expañola. As nove e cinco vimos o final do discurso de Felipe VI, un texto marciano e sen vida, puro cartón pedra institucional cheo de tópicos sobre a grandeza da nación expañola e da fortaleza que nos dá estar todos unidos. Ás veces penso que ler esas trapalladas sen botar a rir polo medio require un esforzo realmente grande. É un actor sobrepagado, e o papel que intenta representar xa non se sostén por ningures.

Rematei de ler "Por qué fracasó la democracia española". A certeza de que todo o conto da transición foi un timo de grandes dimensións e de que o papel do rei Juan Carlos I foi basicamente garantir os privilexios dos círculos franquistas -dende o exército á igrexa pasando pola xudicatura e o empresariado patrio- fíxome ver aínda con máis noxo o discurso de onte de Felipe VI, pura propaganda dunha institución insostible e completamente podre que, ogallá, agardo ver caer antes ou despois.

No planning de hoxe houbo algunhas novidades como o "zumba" para inútiles arrítmicos (nivel cero), e o (xa) habitual aspirado frenético. Un veciño dun par de rúas máis alá da nosa deu un concerto moi aplaudido pola xente que o rodeaba. Escoitabamos a música e os berros de "bravo" e "ole" que saían desde as ventás. Todo o raro vai volvéndose normal mentres lemos con inquietude que a situación pode prolongarse máis alá do mes que supoñíamos inicialmente. Moito máis alá.

Hoxe, dúas mensaxes anónimas circulando por internet promoven respectivamente un aplauso colectivo a Amancio Ortega -que ven de aplicar un ERTE a 37.000 traballadores- e saír a cantar "hola don pepito hola don josé" en plan "celebremos o día do pai cantándole a la vida". Se sumamos a isto o dos aplausos das oito observamos algo estupefactos como o horario vai saturándose de eventos, algúns lixeiramente absurdos, outros, idiotas ata a medula, e, algúns máis, moi sospeitosos de vir dos círculos dereitistas que teñen tomado as redes sociais.

A sensación é a habitual: as horas pasan despazo pero os días vanse voando. Estamos atarefados pero a actividade que levamos a cabo é case de recheo para tratar de esquecer temporalmente a situación na que nos atopamos. Non facemos case nada valioso en si mesmo, excepto tratar de estar ocupados. Tamén afiamos discretamente o pesimismo e tratamos de aferrarnos ás rutinas. A nosa esperanza pasa por facer nacer da repetición algo que teña sentido máis alá da supervivencia material. Ler, tocar, escribir, ver pelis ou series, bailar, facer exercicio, falar cos seres queridos por videochamada ou a través de mensaxes: todo o que antes tiña un sentido propio agora semella ser a maior parte das veces unha distracción para non deixarnos a soas cos nosos peores pensamentos. E ser consciente delo non axuda moito. Maledizione. E ademais, claro, está a miña tendencia natural ao melodrama. Tampouco axuda, pero faime ver o ridículo do ton da maioría das miñas reflexións. E iso axuda algo. Non moito. Algo. Hmm. Corten.

Día 5 da corentena

Hoxe saín mercar algo de prensa escrita pola mañá. As rúas están sen coches circulando. Hai xente paseando aos cans. Na obra que hai xunto a casa seguén a traballar coma sempre. No kiosko hay unha cola de tres persoas separadas polo estrito metro de distancia. Na porta, un plástico marca a barreira entre o vendedor e os clientes. Este leva luvas e máscara "das boas" (non sei cal é o termo médico). Pides o que queres e el sácao e ti pagas.  Para iso ten que dobrar as costas nun xesto algo estrano. O seu horario reduciuse a unha banda de 8 a 13 horas. Témome que as lumbares van darlle máis problemas que o coronavirus como non teña outra solución para facer os intercambios. Volto a casa e noto o silencio dos automóbiles ausentes. O meu barrio é un balbordo continuado de milleiros de vehículos habitualmente. Lembro que onte lin que, coa ausencia dos turistas, voltáronse ver crocodilos (era un fake, claro), cisnes e golfiños nos canais de Venecia (isto si de verdade). O silencio nas rúas é o noso equivalente a tales sucesos. Un golfiño de silencio acompáñame mentras volto a casa. O aire fresco da mañá de primaveira senta ben. A sensación de estrañeza inicial vai sendo remplazada por outra pior, a de notar como vou acomodándome ás novas circunstancias. Capacidade de adaptación ou a resignación de toda a vida? Subo ao piso polas escaleiras. Por unha ventá aberta divísase moi ao lonxe unha franxa ínfima do azul do mar. Por un instante teño unha alucinación olfativa e noto o olor do sal no ar. Un traballador do concello está a pasar un cortacéspede xunto a un parque infantil precintado pola policía municipal. O recendo a herba recén cortada non está mal. Sin ser o sal, sírveme para chegar ata casa con certa alegría microscópica. As pequenas cousas e bla bla bla: me cago en todo.

(Leo no tuiter de Bill Callahan: "my love to the social media distancers" e teño un milisegundo de satisfacción inmensa)

Día 4 da corentena

O pasado venres 13 a consellería de educación suspendeu as clases a mandou para casa a todo o colectivo escolar. O mesmo día o goberno de Pedro Sánchez declaraba o estado de Alarma e decretaba o confinamento persoal nas casas coa intención de conter a explosiva propagación do coronavirus covid-19. O escribo todo seguido sen respirar porque aínda que os sucesos están frescos na memoria semellan ter sucedido fai mil anos ao tempo que lembran o comezo dalgunha mala novela de zombis e contaxios globais.

Levo catro días metido na casa sen saír, excepto o sábado ao mediodía para unha compra rápida. O GADIS do barrio presentaba algúns lineais baleiros: o papel hixiénico, a salsa de tomate, as verduras e as pizzas precocinadas. A xente conta con pasar moitas horas no baño facendo pizzas e pistos a toda máquina, supoño. As caras das empregadas -case todas mulleres- eran expresivas dabondo da situación vivida dende o martes da semana pasada cando os rumores dunha propagación expoñencial comezaron a espallarse dando lugar a esa transición que Carlos Prieto chamou, nun artigo memorable, "da pachorra á histeria". Unha delas falounos da tolemia da xente, das reposicións continuadas e do baleirado inmediato, das horas extras descontroladas e do pánico a contaxiarse polo tempo compartido con milleiros de persoas a menos dun metro de distancia. Unha muller que estaba cerca dixo unha frase que me sorprendeu pola súa falta de ironía "estantes vacíos? desabastecementos? pero se estamos nun país do primeiro mundo!". Tras pagar so puiden dicir un tímido "moitas grazas" ao saír, consciente da miña situación de privilexio fronte ás persoas que seguen a traballar para garantir a subministración básica. Regresei a casa coa miña compra sentíndome, ao tempo, aliviado, temeroso, preocupado e bastante idiota.

Pasamos o tempo procurando escoitar o menos posible as noticias sobre o tema. Poñemos un pouco a radio a primeira hora da mañá e mentras facemos a comida. Procuro ver o tuiter tamén a primeira hora e despois da comida, aínda que non consigo evitar miralo de cando en vez máis do que debería (emoticono de tío sudando cos ollos pechados). Polas mañás estou diante do ordenador. Busco vídeos para ir empezando a subilos á web da escola, procuro facer exercicios resoltos para mandar por correo electrónico ao alumnado que o precise e estou pendente do mail para resolver dúbidas sobre o material que vou enviando. Polas tardes intento ler polo menos durante dúas horas tras a sesta. Neste momento:

Tras a lectura adícome a tocar un pouco, non demasiado para que os veciños non me odien. Nestes días, ademais, limpamos a casa algo obsesivamente, case con furia, pasando a aspiradora coma quen manexa unha lixa ou dándolle lixivia e amoniaco aos baños coma se a limpeza extrema fora servirnos para manter aos virus alonxados da casa. Tamén, convencido por Cris, facemos unha hora de "exercicio" (se se lle pode chamar así): un pouco coas cintas de TRX e outro pouco de yoga con tutoriais de youtube. O resultado é que chego á hora de cear bastante escangallado e con fame dabondo. Tras isto tirámonos no sofá e poñemos netflix sen demasiado convencemento. Empecei un par de series das que me aburrín enseguida (o anime "the fairy tail", copia chunga do xa de por si chungo "seven deadly sins", a pretendidamente gamberra "paradise police" e cousas polo estilo). Porén, algo bó ten netflix agora mesmo: o catálogo case completo de Miyazaki. Dende o venres deunos para revisitar Porco Rosso, Nausicaa do Val do Vento e Laputa, a illa no ceo (en xaponés pronúnciase algo así como "Lapta"). Seguimos os horarios habituais de sono. Durmimos ben. É estrano.

Como ritual colectivo de emerxencia a xente está a saír, dende o venres, ás 20.00 horas ás ventás para aplaudir aos sanitarios. Nós fixémolo dous días pero onte xa non. Hoxe nin idea do que faremos. Non sei que pensar desta historia. Por unha banda paréceme o típico rollo sentimental que basea certo ideario difuso ("bravo pola sanidade pública") na importancia dos xestos e na expresividade grupal (algo co que non estou moi dacordo). Pero, por outra banda, paréceme unha tolería bastante guai que rompe a lóxica do enclaustramento e obríganos a mirar á veciñanza e a saudarnos. O son das palmas subindo polas rúas é estrano. Unha melodía que sube e baixa de volume, traendo consigo unha mensaxe de euforia efímera, aburrimento, esperanza e temor simultaneamente.

Algo que procuro evitar é o uso do whatsapp máis alá das mensaxes de traballo ou as de familia e amigos. O sábado entráronme máis de cincocentos entre os distintos grupos nos que estou. Por sorte a app trae unha opción de "leído" que evita ter que ler nada. Tratei de seguir o fío dos distintos grupos nos que estou moi o principio, alá polo venres pola noite, pero a avalancha de memes, chistes, mensaxes alarmantes de supostos expertos, vídeos máis ou menos graciosos e audios totalmente innecesarios fixéronme fuxir. Aínda que a comprendo, séntame mal esta explosión comunicativa. Dixiro as cousas moi despazo e preciso que me veñan ordeadas para non saturarme enseguida. Pola contra, estou a desfrutar de algo que non fixera ata hoxe, as videoconferencias co móbil. É unha sensación peculiar. Ver ás persoas á que ves a cotío dende a pantalla do móbil, ser visto por elas sen moito que dicir. Conversacións banais nas que so importa ese mirarse para confirmar que seguimos aí, como un exército no cal os soldados se buscasen para saber que os compañeiros son aínda presenzas reais, os corpos e as voces sobre os que descansan os nosos afectos e a integridade do noso propio mundo.

Hoxe xa escribín de máis. Supoño que para os vindeiros días non me vai dar a cousa para tanto. A ver.

O futuro era isto

Esta nova xa ten varios meses, pero sigue flipándome pola súa resonancia:

(O corazón das nosas máquinas está habitado por un chapuzas que pensa que uns millóns de liñas de código son o equivalente á "intelixencia")

O dron predator MQ-1 enfoca brevemente a Nek Muhammad Wazir, un poema

É case noite entre as montañas de Waziristán do Sur, Pakistán,
dun dezaoito de xuño de dous mil catro;
a hora da cea case a punto
a calma do verán

(Nek Muhammad comentara vintecatro horas antes
a un dos seus subordinados pashtunes
"levo todo o día escoitando
un paxaro raro
que non dou visto
e que soa como
un zumbido metálico,
ao lonxe")

No ceo de Waziristan do Sur, Pakistán,
un dron Predator MQ-1 leva xa horas voando
dende a base de Shamsi, Baluchistán;
envolto no zumbido característico
dos drons
ao tempo que nunha cabina terrestre
un piloto anonimizado polas leis militares norteamericanas
observa aburrido as imaxes
que chegan da cámara
pensando en canto lle queda para saír a cear

Nek Muhammad está sentado
na terraza da súa casa
no silencio das montañas
convencido da seguridade do seu refuxio
pero inquieto polo zumbido do día anterior
un presaxio
ou simplemente un son ao chou no que reparou de máis

Para cando o dron Predator MQ-1 enfoca a casa de Nek Muhammad
o piloto de drons trata de calmar os seus nervios
procurando que a fame
non lle faga precipitarse
-un rudimentario algoritmo de recoñecemento facial
asegura que o obxectivo
é quen ten que ser cunha certidume
suficiente según as ordenanzas militares
para disparar os seus misiles AGM-114 Hellfire-

Un asubío no ceo
fai que Nek Muhammad
deteña un segundo a culler
que está a levar á boca,
un segundo que lle dá para ver a estela
do misil Hellfire
que semella abrir o ceo en dous;
un segundo para pensar
"serei eu o primeiro ser humano asasinado por un dron?"

si

 

Jeff Bezos observa a súa declaración da renda 2018, un poema

Jeff Bezos observa a súa declaración da renda 2018,
-é unha mañá soleada de xuño
no barrio de Medina cerca de Seattle-

Jeff Bezos observa a súa declaración da renda 2018,
e dende a ventá do seu salón na rúa Evergreen Point
levanta a vista cara a casa de Bill Gates
 -o novo home máis rico do mundo pregúntase que se debe sentir sendo o anteriormente home máis rico do mundo-

Jeff Bezos observa a súa declaración da renda 2018,
ten unha taza na man na que se pode ler un "Amazon" case sen cor
-da primeira tanda de tazas, das de 1994, cando fundou unha compañía
chamada Cadabra,  que logo foi brevemente Relentless e finalmente
Amazon-

Jeff Bezos observa a súa declaración da renda 2018,
o café está frío na taza na que aínda non se ve o logo
co sorriso do A ao Z
e a luz do case verán de 2019 ilumina con tristura o salón inmenso da súa casa

Jeff Bezos observa a súa declaración da renda 2018,
e na casilla de RENDEMENTOS DO CAPITAL lé 11 200 000 000$
-nese momento lémbrase de que o ano anterior alí mesmo poñía: 5 600 000 000$
e sinte algo así como unha erección no ánimo
apenas unha agulla de excitación incontible-

Jeff Bezos observa a súa declaración da renda 2018,
e na casilla de GASTOS FISCALMENTE DEDUCIBLES lé 11 200 000 000$
-e sente o gosto metálico do frío do café pola súa gorxa no penúltimo grolo da mañá-

Jeff Bezos observa a súa declaración da renda 2018,
e na casilla de COTA RESULTANTE DA AUTOLIQUIDACIÓN lé 0$
e xusto debaixo RESULTADO DA DECLARACIÓN 0$
e sabe que o mundo está ben
e que sempre o estará

Jeff Bezos observa a súa declaración da renda 2018,
e durante unha centésima de segundo
pensa nos seus 613 300 empregados directos (datos de 2018)
e experimenta algo así como unha erección no ánimo
apenas unha agulla de excitación incontible


Jeff Bezos observa a súa declaración da renda 2018,
levanta a vista lixeiramente
e así pode ver dende a ventá fronte á súa
a Bill Gates que saúda coa educación que se espera do segundo home máis rico do mundo

Jeff Bezos observa a súa declaración da renda 2018,
sorrí un segundo
enrruga o papel que estaba a ler
e alónxase a paso lixeiro polo seu salón inmenso escapando,
de que

Víctor Parkas, Gameboy

[...] Un hombre debería ser algo más que las opresiones que ejerce o deja de ejercer abrazando una masculinidad alternativa. Su generosidad, algo más que una bota alzándose del cuello ajeno. Su lista de complementos, atributos distintos a unos shorts, una bolsa de carbón y un atizador metálico.

Si no tiene más que ofrecer que eso, si no hay nada más que eso, si el hombre sólo puede ser con respecto a lo que era, si el hombre -duele reconocerlo- en realidad no es nada, que actúe en consecuencia: que se atomice. Que no tome como role model al Marlon Brando de Salvaje, sino al Marlon Brando que se ausentó de la ceremonia de los Oscars en 1973 para ceder su espacio en el púlpito de premiados a la nativo-americana Sacheen Littlefeather.

Que no tome como role model al Marlon Brando de Un tranvía llamado deseo, sino al de nuestros días y al de los días que vendrán. Que su cuerpo embalsamado descanse en museos de historia natural, junto a pequeños marsupiales, enormes elefantes y pequeños petirrojos.

Si el hombre es una performance, que alguien encienda las luces y active la alarma de incendios. Que alguien, por favor, nos devuelva el precio de la entrada. Que un hombre no sea otra cosa que su mano ondeando un pañuelo blanco desde el camarote, con vistas a un puerto abarrotado para despedirlo. Que la calma chicha lo devore durante siglos, hasta que no sea más que un eslabón perdido, un disfraz de Halloween. Un objeto de colección esperando su revival. La amenaza para modular el comportamiento de una guardería.

Esta es la línea: si tan hombre eres, crúzala. Desaparece.

No puede ser mucho peor que lo que teníamos hasta ahora.

Eric Vuillard, El Orden del Día

La guerra había resultado rentable. Bayer utilizó mano de obra procedente de Mauthausen. BMW reclutaba en Dachau, en Papenburg, en Sachsenhausen, en Natzweiler-Struthof y en Buchenwald. Daimler en Schirmeck. IG Farben en Dora-Mittelbau, en Gross-Rosen, en Sachsenhausen, en Buchenwald, en Ravesnbrück, en Dachau, en Mauthausen y explotaba una gigantesca fábrica en Austchwitz: IG Austchwitz, que de un modo totalmente impúdico figura con ese nombre en el organigrama de la firma. Agfa reclutaba en Dachau. Shell en Neuengamme. Schneider en Buchenwald, en Flossenbürg, en Neuengamme, en Gross-Rosen y en Auschwitz. Todo el mundo se había abalanzado sobre una mano de obra tan barata.

Resaca post-electoral

Como era previsible, o alcalde de Vigo voltou gañar as eleccións municipais. Cen mil votos, case o 70% do voto rexistrado (participación do 65%, o que fai que o seu resultado corresponda practicamente ao 45,5% do censo total), e a sensación de que enfronte non hai nin a curto nin no medio prazo nada capaz de facerlle sequera un pouco de sombra.

Estamos ante o triunfo aplastante da clase media orgullosa de ser viguesa. Do provincianismo cultural. Do kitsch como vector de intervención pública no deseño urbano. Do espectáculo entendido como lexitimación estética da política. Da ausencia da participación cidadá na toma de decisións no goberno da nosa vila. Da disolución de calquera conflito de clase na celebración confusa dende o poder municipal dunha identidade vaporosa sostida por eslogans como "vivimos nunha cidade fermosa" ou o mantra "viva Vigo". Dos intentos continuos por converter á cidade nun destino turístico a calquera prezo. Da política entendida como asfaltado de rúas, axardinamento e iluminación de nadal como todo horizonte de benestar cidadán. Do abandono das políticas sociais mediante a externalización de gran parte dos servizos a mans de grandes empresas do sector. Do apoio decidido á aposta institucional pola tercerización da actividade económica combinado cun laissez-faire totalmente entreguista cara as grandes empresas establecidas na cidade

Esta vitoria equivale á celebración do triunfo asoballante do-que-hai, da aceptación xubilosa por parte das elites institucionais locais da trituradora neoliberal e dos modos de vida adaptados a tal maquinaria socioeconómica. Combinado, por suposto, co característico verniz progre do "socialismo" hispánico: unhas pingas de feminismo light consensual, outro pouco de reivindicacións LGTBI ma non troppo e a vixilancia continua das rúas para evitar que estas se convirtan en escenario de conflitos graves ou de reivindicacións que non sexan as que se fan estritamente ante o governo da actual Xunta de Galicia. A deriva case peronista deste alcalde evidencia, por riba de todo, a imposibilidade de desmarcarse do marco do posible. A comunión entre poboación e rexedor fala do conservadurismo temeroso do momento -de aí ese voto masivo procedente dos sectores máis próximos á dereita tradicional- e de como este está instalado nos habitantes de Vigo (aínda que non so aquí, claro). Nada de riscos en ningunha fronte, nada de disidencias ante o-que-hai. Recoñezamos, neste momento lamentable, a capacidade do alcalde para entender a psicoloxía da xente no que se refire ás súas aspiracións colectivas e darlles saída dende o poder. Papá alcalde sabe o que queren os seus fillos-cidadáns.

Así pois, entreguémonos sen complexos ao manual de instrucións que regula a vida no conxunto deste occidente hipercapitalista (isto xa o facemos sos perfectamente). Isto é Vigo. Disfrutemos e poñámonos guapos para facernos unha selfie diante do dinoseto ou no interior da árbore de nadal. Corramos a holy run entre nubes de cores mentras nos sentimos supersolidarios. Disfracémonos para a "festa" da Reconquista. Riámonos moito co inglés e os bailes do noso alcalde rodeados de logos do concello por todas partes. Que este proxecto institucional de cidade sirva para sentirnos parte vagamente do noso destino colectivo. Sexamos participantes deste feixe de rituais planeados para desactivarnos política e socialmente pola vía do hedonismo espectacular.

Total, que importa nada.

Eleccións municipais 2019

O vindeiro domingo 26 hai eleccións municipais (e europeas, pero iso é outro tema, máis deprimente). Na miña cidade, Vigo, será a ocasión para que o actual alcalde, Abel Caballero, acade unha maioría absolutísima, refrendando así a súa forma de entender a política: decimonónica no fondo e profundamente posmoderna nas formas.

O esquema base do seu éxito consiste principalmente na combinación de cesarismo de cara amable e espectáculo autoparódico. O noso rexedor practica unha variante contemporánea da gobernanza consistente en a) ter un control case absoluto de todos os resortes que dan soporte ao poder (principalmente o control dos medios de comunicación locais e a desactivación de calquera disidencia interna organizada) e, b) caricaturizarse de forma habitual no exercicio de tal poder absoluto. Esta estratexia calculada remite a outro dos alcaldes máis tristemente célebres da historia recente da Galiza, o Paco Vázquez que gobernou de forma semellante a cidade da Coruña entre os anos oitenta do século pasado e a primeira década deste. O culto á personalidade aparece aquí como eixe central de ambas formas de entender a política. Pero, se no caso de Paco Vázquez este culto encaixaba dentro dunha modalidade digamos "moderna" de entender o papel dunha figura pública -dunha autoridade-,  no caso de Abel Caballero articúlase arredor do autoparódico e do bufonesco, ambos, hoxe en día, marcadores de "autenticidade", o cal ven sendo a maneira contemporánea de designar o "verdadeiro".

O triunfo abraiante dun personaxe destas características é sintomático da deriva colectiva de toda unha vila. Máis alá de políticas e actuacións concretas, o salientable destas tres lexislaturas -e da cuarta que xa se albisca-, é a concepción do político que comparten gobernante e gobernados. Unha réplica institucional do papel tradicional do pai de familia (o soberano schimttiano): unha figura que sabe o que é bó para os fillos/cidadáns, os cales, menores de idade permanentes, precisan dunha autoridade, dunha tutela, que os conduza sen preocuparse polas súas opinións. Abel Caballero ven sendo ese pai autoritario posmoderno que, simultaneamente, goberna a vila coma se fora unha cidade-estado renacentista, mentras non ten problema en concitar a risa allea a partir da súa autodenigración pública. A democracia só ten sentido, neste esquema, como mecanismo lexitimador cada catro anos da súa tarefa cesarista. Tras a máscara bufonesca e a cara amable do político hiperubicuo que sempre-saúda-aos-veciños late, pois, unha pulsión autoritaria que se manifesta en todos os frentes do seu goberno e que non é máis que a marca xeracional de certa clase política hispánica educada nas turbias augas da transición "á democracia" dos setenta do século XX.

Sumemos a esta concepción local o contexto económico actual. Con todas as cidades do planeta competindo por ser marcas globais capaces de posicionarse nun mercado mundial no que so se aceptan poxas á baixa (no fiscal, no laboral e no social), o goberno dunha vila mediana-tendendo-a-pequena nun recuncho na periferia da periferia europea está obrigado a botar man de recursos mercadotécnicos agresivos para posicionarse con claridade. Desbotada a opción complicada -destacar por ser modelo de goberno realmente democrático e apostar por plantarse fronte ás lóxicas neoliberais dominantes- so queda xogar a partida do espectáculo. E aí está o punto forte deste alcalde. Shows a conta da iluminación de nadal, carreiras multitudinarias cheas de cores, monumentos públicos vocacionalmente kitschs, millóns de euros invertidos en promoción turística da cidade, apelacións constantes a ese sentimento chamado "viguismo", enfrontamentos coa Xunta de Galicia a propósito da conspiración desta contra a cidade, postas en escea valleinclanescas de calquera evento que teña lugar e proclamas constantes de que esta modesta vila galega xoga na champions das megalópoles planetarias. O repertorio é inagotable. E a sintonía cos tempos é absoluta. De aí o apoio xeral dunha cidade antaño referente das loitas obreiras e hoxe orgulloso estandarte dos modos de vida desa entidade semificticia que coñecemos como "clase media".

Así pois, o noso alcalde, político e economista mediocre, showman sen control dos seus propios recursos e gobernante con ínfulas cesaristas sabe perfectamente que a súa é unha cidade na cal a suposta pertenza dos seus habitantes á "clase media" é xa un elemento identitario troncal, e, polo tanto, todos os seus esforzos están orientados a alimentar ese mito, a confirmalo de forma continuada, a reafirmar unha pertenza que ninguén parece disposto a cuestionar. Mentras o show funcione así de ben engrasado todo seguirá igual. Polo tanto a única opción que lles queda ás forzas da oposición -de esquerdas e galeguistas, claro- será comezar a pensar o post-abelismo. Ese momento dentro de catro ou oito anos no cal o baleiro que vai deixar a figura do actual rexedor debería permitir un cambio substancial. Para iso cumprirá erosionar o modelo dominante dende abaixo, presentando á cidadanía a contraface desta maneira de gobernar, as posibilidades que outra política antagónica da actual pode ofrecer aos cidadáns, tanto no plano simbólico como no material. A tarefa é inmensa. Desmontar o imaxinario imperante vinculado ás lóxicas neoliberais e do espectáculo semella ser unha cuestión máis que complicada. Así que, imaxino, haberá que poñerse mans a obra, aunar forzas, trazar estratexias e alianzas, e enfrontar as necesidades habituais. Estas, tan complexas e esgotadoras que fan das esquerdas protagonistas permanentes do contemporáneo mito de Sísifo no que estamos atrancados dende fai tanto.

Día de eleccións

En 1942, un Schumpeter sin idealismo sentenciaba que la democracia es un régimen de "competencia por el caudillaje político" a través del voto. Todavía hoy la definición de democracia (de lo que entendemos por democracia) sigue siendo la de este desengaño. Es lo que llamamos democracia competitiva. Para sorpresa de lo que cabría esperar de un economista de formación neoclásica, la democracia no se articula a partir de la decisión racional del pueblo, o más precisamente del elector. Según Schumpeter -y como saben todos los políticos prácticos de antes y después- en política el ciudadano desciende a un nivel inferior de prestación normal, se infantiliza a una forma que no podría aceptar en la esfera de sus intereses efectivos.

El punto de origen de la democracia no es por tanto el ciudadano, sino la institución, en este caso la representación. La democracia es el sistema que permite a las élites partidarias competir por el voto del pueblo. Lo que se pone primero no es la elección de representantes, sino la captación de votos por parte de minorías. La democracia queda así definida a partir de un modus procedendi, que permite una validación apropiada del "caudillaje". Lo que distingue esta definición procedimental de aquella de la generación anterior (como Kelsen) es que la función primaria del voto no reside en la representación: el voto del electorado está dirigido a formar o crear un gobierno, lo que ocurre directamente en EEUU e indirectamente en Europa a través del parlamento. Lo fundamental, en cualquier caso, es elegir o formar gobierno, no un "parlamento de representantes". Schumpeter no esconde que la democracia moderna es una oligarquía competitiva, cuando no un cesarismo temporal, como resulta patente en las elecciones presidencialistas.

Extraído de "La política contra el estado. Sobre la política de parte"

Emmanuel Rodríguez López

Eleccións xerais 2019

O vindeiro 26 de abril voltamos a votar. É sorprendente como, tres anos despois do impasse que levou a Pedro Sánchez á presidencia do goberno, o panorama electoral estatal teña mudado tanto. O esnaquizamento da dereita en tres marcas -grosso modo: conservadores, liberais, ultras- e a perda de peso de Unidas Podemos e os seus satélites lévannos a unha situación que ninguén previra tras a conformación do Parlamento que seguiu ás eleccións de 2016. O alza dun PSOE que parecía listo para extinguirse antes de triunfar a moción de censura de 2018 coincide coa baixada brutal do PP que anticipan todas as enquisas e coa finalización do ciclo que arrincaran as mobilizacións do 15 de maio de 2011. O máis relevante, posiblemente, a extinción en termos políticos daquel lume que estivo a piques de ameazar seriamente a arquitectura da segunda restauración borbónica -agora mesmo, superado o momento crítico 2014-15, máis forte ca nunca-, o esgotamento da sensación de que era posible modificar a estrutura do estado español de forma significativa. Xunto a isto, a emerxencia desa ultradereita hispánica que ata fai pouco permanecía agochada baixo as siglas do que eles mesmos chaman "derechita acomplejada".

Esta reaparición estruturada do fascismo hispánico -enmarcada na vaga global de retorno ao fascismo que acompaña historicamente os momentos de desregulación absoluta dos mercados-, é a mercancía de contrabando que vai oculta baixo as promesas de defensa da liberdade individual, da despolitización da sociedade e do antiestatalismo propios do neoliberalismo. O retorno desta modulación autoritaria da política así como das peticións histéricas de voltar á "orde natural das cousas" (familia, patria, deus, mercados desregularizados) causaría risa se non fora porque sabemos a onde leva inevitablemente.

A capacidade -novedosa en España- deste movemento reaccionario para situar a súa axenda no centro dos debates políticos tróuxome á cabeza un artigo de Serge Halimi aparecido na difunta revista Archipiélago en 2006 no cal o autor analizaba o sorpresivo triunfo de George Bush Jr nas eleccións de 2004 tomando como referencia o triunfo de Reagan 30 anos atrás. A revista levaba o moi reutilizable título de "Nueva derecha: ideas y medios para la contrarrevolución", e, do artigo de Halimi vou ir deixando aquí algúns párrafos:

Uno de los arquitectos de las políticas financieras de los Estados Unidos en los 80, Richard Darman, achaca el "genio de Reagan" a algo muy poco fulgurante, pero eficaz en el plano político: redefinir el adversario para seducir al electorado popular. En otro tiempo, las compañías de ferrocarril, los monopolios y Wall Street formaban la lista de principales sospechosos. Reagan logró hacer "comprender que en la actualidad el enemigo [es] el Estado, los intelectuales de la Costa Este, el establishment y los burócratas que no saben aparcar sus bicicletas". En los años 30 y 40 del siglo XX, la demonología imperante presentó al estadounidense medio aplastado por unos beneficios desmesurados; a partir de 1960 este se presentó como víctima de unos impuestos igualmente desmesurados.

A ultradereita dos nosos días ten logrado introducir no debate público ese desprazamento. No foco do seu odio non están os multimillonarios propietarios dos medios de produción (especializados na evasión de impostos) ou as grandes multinacionais que antepoñen sempre o lucro aos dereitos laborais dos seus traballadores ou á conservación do medio ambiente. A súa gran habilidade consiste en traspasar a responsabilidade das múltiples crises inherentes ao capitalismo neoliberal aos colectivos máis vulnerables das nosas sociedades, establecendo unha solidariedade paradóxica entre os intereses das clases dominantes e os do resto da poboación traballadora. A cuestión é como aspectos relativos á homoxeneidade da composición social empréganse como pretexto para reformas económicas de calado que so benefician ás clases privilexiadas.

Vista por Ronald Reagan, la tiranía era eso: la obligación de los hombres ricos de pagar impuestos. Y, en ese sentido, las décadas de los 50 y los 60 fueron espeluznantes: el contribuyente Reagan tributó hasta el 91% en la franja superior de sus ingresos (esa tasa se rebajó al 28% en los 80). De modo paradójico, él y sus amigos republicanos más ricos extrajeron de esa dolorosa experiencia un sentimiento de solidaridad hacia "los obreros que van a la iglesia, hacen horas extraordinarias y tienen que pagar impuestos elevados, mientras que los intelectuales de izquierda leen el suplemento de Estilo del New York Times".
[...]
Mejor que otros, Ronald Reagan logró dar a decenas de millones de compatriotas una impresión de seguridad y estabilidad, la sensación de que los valores fundamentales a los cuales seguían apegados podían volver a ponerse de moda, y en todo caso, expresarse de nuevo sin el menor rubor. La derecha estadounidense capitalizó así en beneficio propio la necesidad no satisfecha de confianza y fe patriótica, la garantía de algo tranquilizador en un mundo en constante movimiento. Supo suscitar la nostalgia y la esperanza de un universo mullido, sin droga, sin pobres demasiado visibles, sin sexualidad desbocada, sin familias rotas. El "fracaso del estado asistencial" legitimaba, a ojos de una parte apreciable del país el regreso a los valores tradicionales e individualistas sobre los que se alza la nación estadounidense.

En España, as bandeiras que enarbola a ultradereita chocan pola súa reivindicación dunhas esencias que para a maioría de nos son como os decorados unha película de ciencia ficción de serie B. O antifeminismo, a homofobia, a xenofobia, o españolismo exaltado, a simplificación burriqueira de todos os problemas sociais: os seus eixes ideolóxicos semellan ser zombis podres que un non entende como poden sosterse en pé a estas alturas da historia. Pero hai que ter coidado con tales zombis, que sexan lentos e carezan de cerebro non os convirte en menos perigosos. Para o 28 de abril agardemos que a representación parlamentar desta ultradereita sexa menor do que prognostican as enquisas -as "novidades", tamén en materia política, teñen datas de caducidade cada vez menores- e que, unha vez máis, o triunfo do puñeteiro mal menor sirva para volver a pensar arredor desa pregunta que nunca remata de respostarse: que facer?